VN-Index vượt đỉnh lịch sử ngay từ đầu tháng 5, dòng tiền margin tiến sát mốc 400.000 tỷ đồng, còn số lượng tài khoản chứng khoán đã hoàn thành mục tiêu của cả thập kỷ trước thời hạn gần 5 năm.

Phía sau cơn sóng tăng chưa từng có ấy, ngành chứng khoán Việt Nam đang bước vào một cuộc tái cấu trúc quy mô lớn, nơi vốn không còn là lợi thế mà trở thành điều kiện sống còn để giữ thị phần và đón dòng tiền mới.

KHI “CHIẾC ÁO" VỐN TRỞ NÊN QUÁ CHẬT

Thị trường chứng khoán Việt Nam đã bước vào năm 2026 với tốc độ tăng trưởng vượt ngoài dự báo của nhiều tổ chức phân tích. Chỉ số VN-Index khép lại phiên giao dịch ngày 8/5 ở mức 1.915,37 điểm, chính thức vượt đỉnh lịch sử 1.902,93 điểm được thiết lập trước đó, qua đó mở ra một giai đoạn hưng phấn mới cho thị trường.

Song song với đà tăng của chỉ số, lượng nhà đầu tư tham gia thị trường cũng bùng nổ mạnh mẽ. Tính đến cuối quý 1/2026, thị trường đã có hơn 12,6 triệu tài khoản chứng khoán, hoàn thành sớm mục tiêu phát triển nhà đầu tư đến năm 2030 gần 5 năm.

Thanh khoản leo thang kéo theo nhu cầu sử dụng đòn bẩy tài chính tăng mạnh. Dư nợ cho vay ký quỹ (margin) toàn thị trường hiện đã chạm ngưỡng khoảng 400.000 tỷ đồng, mức cao chưa từng có trong lịch sử thị trường chứng khoán Việt Nam. Nhiều công ty chứng khoán lớn cũng đang tiến sát giới hạn cho vay margin bằng 200% vốn chủ sở hữu theo quy định.

Trong bối cảnh đó, “chiếc áo vốn” của nhiều công ty chứng khoán bắt đầu trở nên quá chật. Không chỉ cần thêm nguồn lực để mở rộng margin, các công ty còn phải đầu tư mạnh cho hạ tầng công nghệ, hệ thống quản trị rủi ro, sản phẩm mới và năng lực vận hành để đáp ứng quy mô thị trường ngày càng lớn.

Từ đây, tăng vốn không còn đơn thuần là một kế hoạch tài chính mang tính chiến lược dài hạn mà đã trở thành cuộc đua mang tính sống còn để giữ thị phần và cạnh tranh vị thế.

Giai đoạn 2025-2026 vì vậy đang chứng kiến làn sóng tăng vốn lớn nhất lịch sử ngành chứng khoán Việt Nam với tổng quy mô dự kiến lên tới gần 100.000 tỷ đồng.

Thị trường cũng bắt đầu xuất hiện khái niệm “Mega Brokers” – những công ty chứng khoán sở hữu vốn điều lệ hàng chục nghìn tỷ đồng, đủ sức cạnh tranh với các định chế trong khu vực.

Một trong những động lực quan trọng thúc đẩy cuộc chuyển mình này đến từ việc hệ thống KRX chính thức vận hành từ năm 2025. Hệ thống mới được xem như “động cơ tăng tốc” của thị trường chứng khoán Việt Nam khi mở đường cho hàng loạt sản phẩm và cơ chế giao dịch mới như T+0, bán khống hay thanh toán bù trừ trung tâm CCP.

Những thay đổi này không chỉ giúp thanh khoản thị trường cải thiện mà còn kéo theo nhu cầu vốn lớn hơn đáng kể đối với các công ty chứng khoán, đặc biệt trong hoạt động tạo lập thị trường và cung cấp margin.

Một thông tin đáng chú ý khác là sự kiện nâng hạng lên thị trường mới nổi cũng được đánh giá là cột mốc quan trọng trên chặng đường phát triển của thị trường chứng khoán Việt Nam, mở ra nhiều cơ hội mới để thu hút dòng vốn ngoại, tạo động lực tiếp tục cải cách thị trường trong nước, cải thiện về minh bạch quản trị, gia tăng chiều sâu thị trường với nhiều sản phẩm tài chính mới.

Theo nhiều tổ chức phân tích, riêng dòng vốn thụ động sau nâng hạng có thể đạt khoảng 1,44 tỷ USD từ tháng 9/2026, chưa kể đến các quỹ chủ động có quy mô lớn hơn. Xa hơn, Việt Nam cũng đang tiến gần hơn tới các tiêu chí của MSCI, mở ra khả năng tiếp tục được nâng hạng trong vài năm tới.

Điều đó buộc các công ty chứng khoán phải nhanh chóng xây dựng “bộ đệm vốn” dày hơn để đáp ứng yêu cầu về năng lực tài chính, giao dịch và quản trị trong một thị trường mới nổi.

Khác với các đợt tăng vốn trước đây chủ yếu nhằm xử lý khó khăn hoặc đáp ứng yêu cầu pháp lý, làn sóng hiện tại xuất phát từ tăng trưởng thực chất của thị trường, nhu cầu mở rộng dư nợ margin và cơ hội nâng hạng.

Trong báo cáo mới nhất về ngành chứng khoán, CTCP Xếp hạng Tín nhiệm S&I ( S&I Ratings) đánh giá năm 2026 là giai đoạn đặc biệt sôi động của hoạt động tăng vốn trong ngành. Theo tổ chức này, có ba áp lực chính đang thúc đẩy cuộc đua tăng vốn.

Thứ nhất, Nghị định 245/2025/NĐ-CP chính thức mở room ngoại lên 100% đối với công ty chứng khoán, xóa bỏ rào cản lớn nhất với dòng vốn chiến lược nước ngoài.

Thứ hai, nhiều công ty chứng khoán top đầu đã tiệm cận trần dư nợ cho vay ký quỹ trên vốn chủ sở hữu 200%, như HCM ở mức 194%, KBSV 188%, MBS 182%, MASC 177% hay VCBS 176%. Điều này khiến việc bổ sung vốn trở nên bắt buộc nếu muốn tiếp tục mở rộng hoạt động cho vay.

Thứ ba, Thông tư 102/2025/TT-BTC nâng hệ số rủi ro từ 10-30%, khiến nhu cầu bổ sung vốn khả dụng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

CUỘC CHƠI VỐN NGHÌN TỶ

Trong cuộc đua mới, hàng loạt công ty chứng khoán lớn đã đồng loạt tung ra kế hoạch tăng vốn quy mô chưa từng có. S&I Ratings kỳ vọng ba hình thức chủ đạo sẽ tiếp tục được sử dụng trong năm 2026: phát hành quyền mua cho cổ đông hiện hữu; phát hành riêng lẻ cho đối tác chiến lược nước ngoài; phát hành trái phiếu dài hạn để cải thiện cơ cấu kỳ hạn nguồn vốn vốn đang lệch mạnh về ngắn hạn.

Nổi bật nhất là Chứng khoán SSI khi doanh nghiệp này dự kiến tăng thêm khoảng 9.262 tỷ đồng trong năm 2026. Nếu hoàn tất, vốn điều lệ của SSI sẽ vượt mốc 30.000 tỷ đồng, giúp công ty trở thành công ty chứng khoán đầu tiên trên thị trường đạt quy mô này. Các phương án tăng vốn của SSI bao gồm phát hành ưu đãi, phát hành ESOP và chào bán cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu.

Không kém cạnh, Chứng khoán VIX cũng lên kế hoạch tăng vốn thêm khoảng 9.189 tỷ đồng thông qua chào bán cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu, qua đó nâng vốn điều lệ lên hơn 24.500 tỷ đồng.

Chứng khoán VPS (VCK) đặt mục tiêu tăng khoảng 9.131 tỷ đồng, đưa vốn điều lệ vượt 24.300 tỷ đồng, chủ yếu thông qua phát hành từ nguồn vốn chủ sở hữu. Trong khi đó, Chứng khoán TCBS (TCX) dự kiến tăng thêm khoảng 4.628 tỷ đồng, nâng vốn điều lệ lên gần 27.800 tỷ đồng.

Không chỉ các “ông lớn”, nhiều công ty chứng khoán tầm trung cũng bắt đầu nhập cuộc. Sau khi các công ty lớn như TCBS, Chứng khoán VPS hay Chứng khoán VPBankS (VPX) niêm yết thành công trong năm 2025, nhiều cái tên như Kafi, HDBS hay OCBS cũng đang lên kế hoạch IPO nhằm mở rộng quy mô hoạt động.

Theo S&I Ratings, tổng quy mô tăng vốn toàn ngành năm 2026 nhiều khả năng tiếp tục duy trì ở mức tương đương năm trước, khoảng 100.000 tỷ đồng.

Tổ chức này đánh giá việc tăng vốn mang ý nghĩa tích cực về dài hạn khi giúp các công ty chứng khoán củng cố bộ đệm tài chính, đa dạng hóa nguồn vốn dài hạn và nâng cao khả năng cạnh tranh. Tuy nhiên, rủi ro pha loãng và hiệu quả sử dụng vốn vẫn là vấn đề cần theo dõi chặt.

Song song với kế hoạch tăng vốn, các công ty chứng khoán cũng thể hiện sự lạc quan rõ nét về triển vọng kinh doanh năm 2026.

Theo thống kê của S&I Ratings, phần lớn công ty chứng khoán đặt mục tiêu tăng trưởng lợi nhuận trước thuế ở mức hai chữ số, thậm chí trên 50%. Dẫn đầu là HCM với kế hoạch tăng 56%, VPX tăng 44%, VCI tăng 41%, MBS tăng 31% và VCK tăng 29%. Trong khi đó, SSI đặt kế hoạch tăng trưởng 15%, còn TCX khoảng 18% sau khi loại trừ các yếu tố đột biến, phản ánh kịch bản thận trọng hơn.

Mức tăng trưởng đầy tham vọng này cho thấy sự đồng thuận lớn của giới chứng khoán về triển vọng tích cực của thị trường trong giai đoạn tới, đặc biệt khi thanh khoản được kỳ vọng cải thiện mạnh sau nâng hạng và dư nợ margin tiếp tục bùng nổ nhờ các đợt tăng vốn quy mô lớn.

Không dừng lại ở hoạt động môi giới truyền thống, nhiều công ty chứng khoán cũng bắt đầu mở rộng sang các lĩnh vực tài chính mới.

Một số doanh nghiệp đang lên kế hoạch tham gia sàn giao dịch tài sản mã hóa, sàn vàng phái sinh hoặc hiện diện tại Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam. TCX, VPX hay MBS là những cái tên được nhắc đến nhiều trong chiến lược mở rộng hệ sinh thái mới này.

Trong khi đó, HSC dự kiến thành lập công ty con vốn 800 tỷ đồng, còn DSE cũng lên kế hoạch lập pháp nhân mới để tham gia các hoạt động tài chính quốc tế.

Dù triển vọng tăng trưởng được đánh giá tích cực, giới phân tích cho rằng áp lực cạnh tranh trong ngành chứng khoán sẽ ngày càng khốc liệt hơn.

Trong ngắn hạn, chi phí tuân thủ gia tăng, yêu cầu vốn lớn hơn và áp lực kiểm soát rủi ro chặt chẽ hơn có thể tạo sức ép lên lợi nhuận của nhiều công ty chứng khoán.

Sự phân hóa cũng sẽ diễn ra mạnh hơn, theo hướng các công ty chứng khoán quy mô lớn, quản trị tốt và sở hữu hệ sinh thái mạnh sẽ hưởng lợi rõ rệt, trong khi các doanh nghiệp nhỏ với đòn bẩy cao có thể đối mặt áp lực tái cấu trúc.

Ngoài ra, thị trường còn chứng kiến sự trở lại mạnh mẽ của các công ty chứng khoán trực thuộc ngân hàng và tập đoàn tài chính lớn, khiến cuộc cạnh tranh về vốn, công nghệ và hệ sinh thái ngày càng nóng.

Cuộc đua AI, chuyển đổi số và phát triển nền tảng giao dịch thế hệ mới cũng đang tạo nên một giai đoạn thay đổi sâu rộng nhất trong lịch sử ngành chứng khoán Việt Nam.